AH_021 هنر ایران تا ظهور اسلام (بخش 4)

#بخش_4
#هنر_ایران_تا_ظهور_اسلام

✅دوره ی نوسنگی ایران از میانه ی هزاره ی هفتم ق م اغاز شد.

?اثار ان ابزار به جای مانده از سنگ صیقل خورده.

?ان ها کشاورز و دام دار بودند.

✅هزاره ی پنجم تا سوم ق م در سرزمین ایران دوره ی #مس_و_سنگ بود.

?در این دوره سفالگری منقوش و مهره های کنده کاری شده با اشکال هندسی رواج یافت.

?در اواخر هزاره ی چهارم ق م #عیلامیان در جنوب غربی ایران شامل خوزستان و قسمتی از فارس و بخش های جنوبی دجله و فرات حکومتی به پایتختی #شوش تاسیس کردند.

?سفالینه های نخودی رنگ شوش به زیبایی و ظرافت مشهورند و نمایانگر صنعت پیشرفته ی سفالگری ان منطقه.

?از اواسط هزاره ی پنجم تمدن های مهم دیگری بوجود امدند از جمله:

?تمدن #سیلک نزدیک کاشان: اثار مکشوف در عمیق ترین لایه های ان نمایانگر معیشت ابتدایی جامعه ای کشاورز است.

?تمدن #چشمه_علی در جنوب شرق تهران: که از ان ابزارهای سنگی و استخوانی خوش ساخت و سفالینه های پیشرفته با نقوش زیبا به دست امده.

?تمدن #تپه_حصار نزدیک دامغان متعلق به هزاره ی سوم ق م که در ان علاوه بر ظروف سنگی و سفالی, اشیا فلزی نیز به دست امده.

?دیگر مراکز #استراباد گرگان و نواحی مختلف #دشت_قزوین

✅پدیده ی بسیار مهم هزاره ی سوم در ناحیه ی جنوب غربی ایران #اختراع_خط_میخی توسط عیلامیان بود.

✅اغاز دوره ی مفرغ (بکارگیری همبسته ی مس و قلع)در ایران هزاره ی دوم ق م

?در میانه ی هزاره دوم دسته هایی از نژاد سفیدپوست هند و اروپایی از دو مسیر وارد ایران شدند:

?گروهی از دریای خزر به نام هند و ایرانی وارد ایران شدند و در استراباد سکونت کردند.

ایین زرتشت حدود سده ی هشت ق م  از میان این گروه برخاست.

?گروه دوم از قفقاز وارد ایران شدند و متشکل از دو قبیله ی مهم #مادها و #پارسها

?#مادها در مرکز و شمال غرب ایران (اصفهان, همدان,  کردستان تا آذربایجان)
و
?#پارسها کمی بعدتر در جنوب و جنوب غربی ایران (کرمان, فارس و خوزستان)  مستقر شدند.

?پادشاهی #مادها در سال 708 ق م با مرکزیت #هگمتانه (همدان) اغاز شد و یک قرن و نیم دوام یافت و دولت اشور را در 605 ق م منقرض کرد.

?#پارسها پادشاهی #هخامنشی را در جنوب ایران بوجود اوردند که در 550 ق م کشور ماد را تسخیر کردند و امپراتوری خود را تا سوریه و مصر و یونان بنیان گذاردند.

✅عصر #آهن در ایران حدود سده ی 12 ق م پدید امد.

?در لرستان که نزدیک به مرکز شوش و متاثر از فرهنگ و هنر ایران بود تمدنی پا گرفت که درمفرغکاری و آهنکاری پیشرفت بی سابقه یافت.

✅تمدن #مانایی حدود 8 قرن ق م در غرب دریاچه ی ارومیه شکل گرفت.

?این تمدن در #حسنلو صاحب هنری امیخته از خصوصیات محلی با عناصر #آشوری در غرب و #اورارتو در شمال شد.

?گنجینه ی حسنلو مربوط به قرن 7ق م است.

✅در 645 ق م دولت عیلام  توسط فرمانروای آشور,#آشور_بانیپال مغلوب و منقرض شد و زمینه برای قدرت گرفتن دولت #هخامنشی مساعد شد.

✅بقایای کاخ کورش در پاسارگاد نمایانگر معماری باشکوه و تزئینات اقتباس شده از هنر #اورارتو و #آشور و #بابل است.

✅کاخ تخت جمشید که داریوش و سپس خشایارشاه ان را برپا کردند از جهت #نقشه_کف با نظایرش در اشور و بابل تفاوت داشت.

?عنصر اصلی ان را تالار بار عامی بزرگ به نام #آپادانا تشکیل داده.و احتمالا تکامل یافته ی #خیمه با سقفی گسترده و متکی بر خوبی از ستون بوده.

✅از انجا که زرتشت چند خدایی را منسوخ کرد در هنر هخامنشی ساخت تندیس بت و پرستشگاهای مختلف از رواج افتاد.

?آتشکده ها تنها ساختمان های دینی هخامنشیان بودند.

?اثار ان ها:
?مقابر شاهی کنده کاری در #پاسارگاد و #نقش_رستم

?نقوش برجسته فروهر و فرشتگان دین زرتشت از جمله مهر(میترا)  و ناهید (آناهیتا)

?پادشاهان و ملازمان در صحنه های تشریفاتی و ایینی,  شکار و پیکار

?دیوارهای سنگی کاخ ها

?پپکره های سنگی جانورانی چون:
?شیر
?گاو
?اسب

?و موجودات افسانه ای چون نره گاو بالدار با سر ادمی

?شیر بالدار با سر عنقا یا شیر دال

?و سنگ نوشته های بیشمار به خط #میخی_پارسی

✅ نقوش نیم برجسته بر سنگ دیواره های مجموعه تخت جمشید یادآور هنر #آشور و #بابل در سده های نهم تا هفتم ق م است.

?این نقوش صفوف تشریفاتی درباریان و سربازان جاوید و خراجگزاران اقوام مختلف امپراتوری ایران است که با حالتی رسمی و اندک حرکات دست و پا,  و چهره و اندامی نیم رخ برجا خشک شده اند.

هیکل های همه قایم و همشکل و جامه ها قالبزده و صورت ها عاری از نیروی زندگی است.

✅هنرهای فرعی هخامنشی:

نقره سازی
لعابکاری
منبتکاری
ریخته گری
بافندگی پارچه و فرش

✅در بعضی اثار هخامنشی نفوذ هنر یونانی را می توان دید.

✅اسکندر مقدونی در 331 سلسله ی هخامنشی را منقرض کرد و #سلوکوس سردار اسکندر در ایران به فرمانروایی رسید و دولت #سلوکیان و دوران #یونانی_مآبی در این کشور مستقر شد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_013 هنر آشوری

هنر #آشوری

آن ها اقوام سامی در شمال بین النهرین بودند. هنرشان شاخه ای از هنر” سومری_بابلی” با ویژگی های نژادی و اقلیمی خودشان.

تکوین این هنر در 1500 ق م صورت گرفت تا انهدام پایتخت قدرتمند ان یعنی نینوا در 612 قبل میلاد.

✅بر خلاف جنوبی ها آشوریان انواع سنگ مرغوب برای ساختمان و سنگتراشی داشتند, و نیز عاج فیل را برای کنده کاری استفاده می کردند.

✅اشوریان با هنر تکامل یافته اشان, نقش برجسته کاری شاهکارهای زیادی بوجود اوردند.

✅نقش برجسته های انان مانند نقاشی های دیواری رنگ آمیزی می شد.

?پیکره ها خشک و رسمی بودند با سر و پای نیمرخ و بدن تمام رخ اما حالتشان طبیعی تر از هیاکل مصری بود و از تحرک و نیرومندی بارزی برخوردار بودند .

? پادشاه همیشه در مرکز نقش قرار داشت.

?ژرفانمایی به اسلوبی که بعدا در یونان معمول شد اجرا نمی شد.

?واقعه ی اصلی به طور مسطح در مرکز و حوادث فرعی و ملازم درون نوار یا حاشیه ای در بالا و پایین آن و به همان مقیاس نقش می شد.

✅صحنه های نقش برجسته عبارتند از:

جنگ و لشکر کشی
شکار
مراسم دینی
و این ها همگی موضوعاتی برای بزرگداشت فرمانروا بود.

✅ویژگی اصلی هنر پیکرتراشی #آشوری :

نمایش قدرت و شقاوت و نیروی جنگی و تحرک

به خصوص دقت و توانایی در وصف واقعیات مشهود و حالات طبیعی است که در قرن هفتم قبل میلاد به حد کمال رسید

نمونه ی بارز آن نقش برجسته ی سنگی #ماده_شیر_محتضر است.

✅از دیگر عناصر بارز پیکرتراشی #آشوری:
شیرهای بالدار درشت پیکر و شیرهایی با سر آدمی است.

✅ دیگر اثار هنری اشوریان:
عاج های منقور
جام و کاسه از مفرغ کنده کاری

پس از ان که اشوریان به تقلید از هنر مصری پرداختند ساخته هایشان از رواج افتاد و افول کرد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع: @k_cinema