AH_025 هنر دره سند – هند (بخش ۵)

#بخش_۵
#هنر_دره_سند(هند)

✅حدود ۴۰۰۰ ق م در شرق و غرب ایران در دره ی سند و ناحیه ی پنجاب اقوامی نیمه دوره گرد,  زندگی ده نشینی را آغاز  کردند.

✅در ۳۰۰۰ ق م
سفالینه های منقوش به تصاویر زبده نما(خلاصه و ساده شده) جانوران و خط صورتنگاشت ابتدایی دست یافتند.

✅چهار مرکز عمده تمدن هند در اغاز هزاره ی دوم ق م:

?موهنجودارو
?هاراپا
?لوتال
?چانهودارو

✅در همین هزاره ی دوم ق م فلزکاری با مس و مفرغ در بین ساکنان دره سند معمول شد و تمدنشان به پایه ی شهر نشینی پیشرفته ای اعتلا یافت.

✅ان ها از خشت پخته برای جرز و بدنه و چوب برای کف و پلکان و بام استفاده می کردند.

?خانه ها چهارگوش و محصور در دالان بود

?اقامتگاه‌های بزرگ همراه با حمام و سردخانه و مجرای فاضلاب

? #موهنجودارو و #هاراپا بر اساس نقشه ای هندسی شکل گرفته اند.

✅این اقوام به نسبت اقوام بین النهرین محافظه کارتر بودند.

✅ اثار هنری مکشوف در دره ی #سند:

?سفالینه های منقوش:
مانند سبوها و کاسه ها و ظروف به رنگ سرخ روشن و نخودی؛ نقوش ان با رنگ سیاه روی لایه ای از گل اخرای سرخ رنگ اجرا می شد.

انگاره ی #درخت_زندگی که مضمونی قدیمی در هنر #سومریان بود بر روی بدنه ی این سفالینه ها اجرا می شد.

?مهرهای مسطح چند ضلعی:

از گل صورتگری پخته (خاک رس نرم) ,بزرگترین و جالب ترین مجموعه اثار هنری دره سند هستند. روی ان ها با علامات رمزی یا صورتنگاشت کنده کاری شده.

تمثال های روی این مهرها:

۱٫رب النوع شاخدار نشسته یا همان #شیوا رب النوع جانوران (#شیوا در کنار #برهما و #ویشنو) سه خدای بزرگ هند بودند و تثلیث ربانی را بوجود می اوردند.

۲٫رب النوعی با تاج مقدس که با نشانی رمزی و نقش شاخ و برگی زینت یافته

۳٫تصویر جانورانی چون گاو نر, فیل,تمساح هندی و مار و افراد و صحنه های زورآزمایی با گاو نرم

این مهره ها برای نشان گذاری روی کالا و پیمان های تجاری استفاده می شده اند.

?پیکره های سفالین:

دو گروه بودند بخشی اسباب بازی و بخشی دیگر دارای محتوا یا مضمونی دینی

نمونه بارز ان هیکل های ادمی با سر گاو نر یا صنمکها با دماغی منقاری و بزرگ که به جای مردمک از مهره ی تسبیح در چشمشان استفاده می شد.

?مفرغکاری:
این هنر در ان سامان بسیار با اهمیت بود.
ابزار کار و همه نوع لوازم از مفرغ ساخته می شد.

ار نمونه های ان پیکر دختری در حال رقص است

هنر مفرغکاری در دوره های شکوفایی تاریخ و تمدن هند به اوج کمال خود رسید.

?پیکره های سنگی و نقش برجسته کاری:

پیکره سنگی در دره ی سند همواره به اندازه کوچک ساخته می شد.

نمونه ی ان تندیس کوچک مردی است با ریش و جامه ای منقوش به گل سه پر  از هزاره سوم ق م

نقش برجسته کاری و پیکره سازی بیش از نقاشی مورد توجه ساکنان دره ی سند بوده.

✅در ۱۵۰۰ ق م با یورش اقوام اریایی تمدن دره سند منقرض شد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_021 هنر ایران تا ظهور اسلام (بخش ۴)

#بخش_۴
#هنر_ایران_تا_ظهور_اسلام

✅دوره ی نوسنگی ایران از میانه ی هزاره ی هفتم ق م اغاز شد.

?اثار ان ابزار به جای مانده از سنگ صیقل خورده.

?ان ها کشاورز و دام دار بودند.

✅هزاره ی پنجم تا سوم ق م در سرزمین ایران دوره ی #مس_و_سنگ بود.

?در این دوره سفالگری منقوش و مهره های کنده کاری شده با اشکال هندسی رواج یافت.

?در اواخر هزاره ی چهارم ق م #عیلامیان در جنوب غربی ایران شامل خوزستان و قسمتی از فارس و بخش های جنوبی دجله و فرات حکومتی به پایتختی #شوش تاسیس کردند.

?سفالینه های نخودی رنگ شوش به زیبایی و ظرافت مشهورند و نمایانگر صنعت پیشرفته ی سفالگری ان منطقه.

?از اواسط هزاره ی پنجم تمدن های مهم دیگری بوجود امدند از جمله:

?تمدن #سیلک نزدیک کاشان: اثار مکشوف در عمیق ترین لایه های ان نمایانگر معیشت ابتدایی جامعه ای کشاورز است.

?تمدن #چشمه_علی در جنوب شرق تهران: که از ان ابزارهای سنگی و استخوانی خوش ساخت و سفالینه های پیشرفته با نقوش زیبا به دست امده.

?تمدن #تپه_حصار نزدیک دامغان متعلق به هزاره ی سوم ق م که در ان علاوه بر ظروف سنگی و سفالی, اشیا فلزی نیز به دست امده.

?دیگر مراکز #استراباد گرگان و نواحی مختلف #دشت_قزوین

✅پدیده ی بسیار مهم هزاره ی سوم در ناحیه ی جنوب غربی ایران #اختراع_خط_میخی توسط عیلامیان بود.

✅اغاز دوره ی مفرغ (بکارگیری همبسته ی مس و قلع)در ایران هزاره ی دوم ق م

?در میانه ی هزاره دوم دسته هایی از نژاد سفیدپوست هند و اروپایی از دو مسیر وارد ایران شدند:

?گروهی از دریای خزر به نام هند و ایرانی وارد ایران شدند و در استراباد سکونت کردند.

ایین زرتشت حدود سده ی هشت ق م  از میان این گروه برخاست.

?گروه دوم از قفقاز وارد ایران شدند و متشکل از دو قبیله ی مهم #مادها و #پارسها

?#مادها در مرکز و شمال غرب ایران (اصفهان, همدان,  کردستان تا آذربایجان)
و
?#پارسها کمی بعدتر در جنوب و جنوب غربی ایران (کرمان, فارس و خوزستان)  مستقر شدند.

?پادشاهی #مادها در سال ۷۰۸ ق م با مرکزیت #هگمتانه (همدان) اغاز شد و یک قرن و نیم دوام یافت و دولت اشور را در ۶۰۵ ق م منقرض کرد.

?#پارسها پادشاهی #هخامنشی را در جنوب ایران بوجود اوردند که در ۵۵۰ ق م کشور ماد را تسخیر کردند و امپراتوری خود را تا سوریه و مصر و یونان بنیان گذاردند.

✅عصر #آهن در ایران حدود سده ی ۱۲ ق م پدید امد.

?در لرستان که نزدیک به مرکز شوش و متاثر از فرهنگ و هنر ایران بود تمدنی پا گرفت که درمفرغکاری و آهنکاری پیشرفت بی سابقه یافت.

✅تمدن #مانایی حدود ۸ قرن ق م در غرب دریاچه ی ارومیه شکل گرفت.

?این تمدن در #حسنلو صاحب هنری امیخته از خصوصیات محلی با عناصر #آشوری در غرب و #اورارتو در شمال شد.

?گنجینه ی حسنلو مربوط به قرن ۷ق م است.

✅در ۶۴۵ ق م دولت عیلام  توسط فرمانروای آشور,#آشور_بانیپال مغلوب و منقرض شد و زمینه برای قدرت گرفتن دولت #هخامنشی مساعد شد.

✅بقایای کاخ کورش در پاسارگاد نمایانگر معماری باشکوه و تزئینات اقتباس شده از هنر #اورارتو و #آشور و #بابل است.

✅کاخ تخت جمشید که داریوش و سپس خشایارشاه ان را برپا کردند از جهت #نقشه_کف با نظایرش در اشور و بابل تفاوت داشت.

?عنصر اصلی ان را تالار بار عامی بزرگ به نام #آپادانا تشکیل داده.و احتمالا تکامل یافته ی #خیمه با سقفی گسترده و متکی بر خوبی از ستون بوده.

✅از انجا که زرتشت چند خدایی را منسوخ کرد در هنر هخامنشی ساخت تندیس بت و پرستشگاهای مختلف از رواج افتاد.

?آتشکده ها تنها ساختمان های دینی هخامنشیان بودند.

?اثار ان ها:
?مقابر شاهی کنده کاری در #پاسارگاد و #نقش_رستم

?نقوش برجسته فروهر و فرشتگان دین زرتشت از جمله مهر(میترا)  و ناهید (آناهیتا)

?پادشاهان و ملازمان در صحنه های تشریفاتی و ایینی,  شکار و پیکار

?دیوارهای سنگی کاخ ها

?پپکره های سنگی جانورانی چون:
?شیر
?گاو
?اسب

?و موجودات افسانه ای چون نره گاو بالدار با سر ادمی

?شیر بالدار با سر عنقا یا شیر دال

?و سنگ نوشته های بیشمار به خط #میخی_پارسی

✅ نقوش نیم برجسته بر سنگ دیواره های مجموعه تخت جمشید یادآور هنر #آشور و #بابل در سده های نهم تا هفتم ق م است.

?این نقوش صفوف تشریفاتی درباریان و سربازان جاوید و خراجگزاران اقوام مختلف امپراتوری ایران است که با حالتی رسمی و اندک حرکات دست و پا,  و چهره و اندامی نیم رخ برجا خشک شده اند.

هیکل های همه قایم و همشکل و جامه ها قالبزده و صورت ها عاری از نیروی زندگی است.

✅هنرهای فرعی هخامنشی:

نقره سازی
لعابکاری
منبتکاری
ریخته گری
بافندگی پارچه و فرش

✅در بعضی اثار هخامنشی نفوذ هنر یونانی را می توان دید.

✅اسکندر مقدونی در ۳۳۱ سلسله ی هخامنشی را منقرض کرد و #سلوکوس سردار اسکندر در ایران به فرمانروایی رسید و دولت #سلوکیان و دوران #یونانی_مآبی در این کشور مستقر شد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_014 هنر مصر (بخش ۳)

#بخش_۳
هنر #مصر

✅ویژگی های هنر مصری:

?ایستا و ابدیت گرا

?کاهنی و جادویی

?مشخص و منفرد

?غیر تقلیدی و تقلید نشدنی

?موقوف به وصف صورت های اصلی و تغییر ناپذیر و مضامین صریح و دور از تصرف زمان و مکان

?به جنبه های مثبت و امید بخش زندگی می پردازد.

?صحنه ی پیروزی در جنگ و شکار و بزم و ضیافت را به نقش در می اورد تا به ان ها واقعیت جاودان بخشد.

?هنر مصری, هنری فخیم و آرمانگرا و انباشته از مفاهیم و ضوابط تمدنی بلند پایه است.

✅مصریان به جادو اعتقاد داشتند.

#کا یا جوهر روح (همزاد متوفی) همواره در نزد انان اعتبار خاصی داشت و به دنیای پس از مرگ اشاره می کرد.

✅درهنر مصر صفات اصلی و خواص انتزاعی با رمز نشان داده می شد.

?برای بیان اهمیت افراد در هر صحنه هیکل ان ها را به نسبت بلندپایگی مقامشان با تناسباتی بزرگتر از دیگران مجسم می کردند.

✅شکل بخشیدن به موجودات تخیلی مانند ابوالهول, با شیر یا سر شاهین و مانند ان در بین پیکره سازان و نقاشان معمول بود.

✅در بازنمایی شباهت کامل فردی به صورت تندیس, رنگ کردن چهره و بدن و لباس پیکره با رعایت مقررات خاص متداول بود.

✅برای گزارش واقعه ی صحنه یا روشن کردن مضمونی مبهم در برخی از کنده کاری ها و نقاشی های روی دیوار نشانه های توصیفی و حتی نوشته های صورتنگاشتی (#هیروگلیف یا نقوش رمزی کاهنان) به کار برده می شد.

✅در معماری و پیکره سازی مصر اساس توجه و اسلوب کار هنرمند مبتنی بود بر ایجاد خطوط مستقیم و اشکال توده مانند و جسیم و حجمهای مکعبی و ستبر.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع: @k_cinema

AH_013 هنر آشوری

هنر #آشوری

آن ها اقوام سامی در شمال بین النهرین بودند. هنرشان شاخه ای از هنر” سومری_بابلی” با ویژگی های نژادی و اقلیمی خودشان.

تکوین این هنر در ۱۵۰۰ ق م صورت گرفت تا انهدام پایتخت قدرتمند ان یعنی نینوا در ۶۱۲ قبل میلاد.

✅بر خلاف جنوبی ها آشوریان انواع سنگ مرغوب برای ساختمان و سنگتراشی داشتند, و نیز عاج فیل را برای کنده کاری استفاده می کردند.

✅اشوریان با هنر تکامل یافته اشان, نقش برجسته کاری شاهکارهای زیادی بوجود اوردند.

✅نقش برجسته های انان مانند نقاشی های دیواری رنگ آمیزی می شد.

?پیکره ها خشک و رسمی بودند با سر و پای نیمرخ و بدن تمام رخ اما حالتشان طبیعی تر از هیاکل مصری بود و از تحرک و نیرومندی بارزی برخوردار بودند .

? پادشاه همیشه در مرکز نقش قرار داشت.

?ژرفانمایی به اسلوبی که بعدا در یونان معمول شد اجرا نمی شد.

?واقعه ی اصلی به طور مسطح در مرکز و حوادث فرعی و ملازم درون نوار یا حاشیه ای در بالا و پایین آن و به همان مقیاس نقش می شد.

✅صحنه های نقش برجسته عبارتند از:

جنگ و لشکر کشی
شکار
مراسم دینی
و این ها همگی موضوعاتی برای بزرگداشت فرمانروا بود.

✅ویژگی اصلی هنر پیکرتراشی #آشوری :

نمایش قدرت و شقاوت و نیروی جنگی و تحرک

به خصوص دقت و توانایی در وصف واقعیات مشهود و حالات طبیعی است که در قرن هفتم قبل میلاد به حد کمال رسید

نمونه ی بارز آن نقش برجسته ی سنگی #ماده_شیر_محتضر است.

✅از دیگر عناصر بارز پیکرتراشی #آشوری:
شیرهای بالدار درشت پیکر و شیرهایی با سر آدمی است.

✅ دیگر اثار هنری اشوریان:
عاج های منقور
جام و کاسه از مفرغ کنده کاری

پس از ان که اشوریان به تقلید از هنر مصری پرداختند ساخته هایشان از رواج افتاد و افول کرد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع: @k_cinema