AH_024 ساسانیان

#ساسانیان

✅در ۲۲۴ بعد ازمیلاد #اردشیر_بابکان از فارس, #اردوان پنجم پادشاه اشکانی را مغلوب کرد و پادشاهی #ساسانی که متکی بر دین و آیین و فرهنگ ایرانی بود را بنیان گذاری کرد.

?هنر ساسانی بر اسیای مرکزی, چین و بیزانسن و حتی فرانسه اثر گذاشت.

?هنر ساسانیان نمایانگر نیروی آفرینندگی آنان است و عناصری از آن در دوره ی اسلامی شکوفا شد.

?معماری دینی ساسانی, آتشکده است که اهمیت خاصی نیافت.

?بناهای دنیوی این دوره بسیار حایز اهمیت اند.

?کاخ های ساسانی حاوی بسیاری از عناصر معماری #اشکانی از جمله:

?حیاط داخلی

?ایوان

?قوس

?طاق گهواره ای آجرچین

بوده است.

✅اثار این دوره:

?طاق بلند تالار کاخ تیسفون

?کاخ فیروزآباد (در این کاخ تالار بار عامی وجود داشت که سقف آن را گنبدی فراخ می پوشاند و بی شک باید ایران را #زادگاه اسلوب سوار کردن گنبدی گرد بر پایه یا زمینه ای چهارگوش دانست, که با بکارگیری عنصر #سکنج یا قوس بسته شده بر فاصله ی میان هر دو گوش چهارضلعی پایه اجرا می شد)

?ایوان کرخه (در نزدیکی شوش که اسلوب طاق زنی متقاطع بر قوس های ستبر در آن به کار رفته و این اسلوب پیش از آنکه در معماری رومی وار و گوتیک به کار رود در ایران ساسانی به کار رفته است.)

?طاق بستان

?سنگتراشی نقش رستم: که والرین امپراتور روم را چون اسیری در زیر پای اسب شاپور اول نشان می دهد

?در این اثار همواره شخصیت های ربانی (اهورامزدا,میترا,آناهیتا)  یا خود پادشاه بزرگتر از سایرین نقش شده اند و رعایت #قرینه_سازی اصلی پایدار بوده است.

✅در معماری ساسانی سنگ نیز همراه آجر به کار می رفت و دیوارها با #گچبری تزیین می یافت.

✅در هنر ساسانی چهره سازی فردی معمول نبود.

و در نقش برجسته ها و روی سکه ها و ظروف فلزی شخصیت پادشاهان تنها با نوع تاجشان متمایز می شد.

✅ساسانیان #فلزکاری را به اوج رساندند

✅مضامین تصویری ان ها:

تمثال اهورامزدا و فرشتگان

صحنه ی شکار پادشاهان

جانوران افسانه ای چون: شیر دال و عنقا

✅شاخص ترین عنصر هنر ساسانی #نگاره_های_قرینه_سازی شده و #نقوش_تزیینی که بر هنر دوره ی اسلامی اثر گذاشتند.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_021 هنر ایران تا ظهور اسلام (بخش ۴)

#بخش_۴
#هنر_ایران_تا_ظهور_اسلام

✅دوره ی نوسنگی ایران از میانه ی هزاره ی هفتم ق م اغاز شد.

?اثار ان ابزار به جای مانده از سنگ صیقل خورده.

?ان ها کشاورز و دام دار بودند.

✅هزاره ی پنجم تا سوم ق م در سرزمین ایران دوره ی #مس_و_سنگ بود.

?در این دوره سفالگری منقوش و مهره های کنده کاری شده با اشکال هندسی رواج یافت.

?در اواخر هزاره ی چهارم ق م #عیلامیان در جنوب غربی ایران شامل خوزستان و قسمتی از فارس و بخش های جنوبی دجله و فرات حکومتی به پایتختی #شوش تاسیس کردند.

?سفالینه های نخودی رنگ شوش به زیبایی و ظرافت مشهورند و نمایانگر صنعت پیشرفته ی سفالگری ان منطقه.

?از اواسط هزاره ی پنجم تمدن های مهم دیگری بوجود امدند از جمله:

?تمدن #سیلک نزدیک کاشان: اثار مکشوف در عمیق ترین لایه های ان نمایانگر معیشت ابتدایی جامعه ای کشاورز است.

?تمدن #چشمه_علی در جنوب شرق تهران: که از ان ابزارهای سنگی و استخوانی خوش ساخت و سفالینه های پیشرفته با نقوش زیبا به دست امده.

?تمدن #تپه_حصار نزدیک دامغان متعلق به هزاره ی سوم ق م که در ان علاوه بر ظروف سنگی و سفالی, اشیا فلزی نیز به دست امده.

?دیگر مراکز #استراباد گرگان و نواحی مختلف #دشت_قزوین

✅پدیده ی بسیار مهم هزاره ی سوم در ناحیه ی جنوب غربی ایران #اختراع_خط_میخی توسط عیلامیان بود.

✅اغاز دوره ی مفرغ (بکارگیری همبسته ی مس و قلع)در ایران هزاره ی دوم ق م

?در میانه ی هزاره دوم دسته هایی از نژاد سفیدپوست هند و اروپایی از دو مسیر وارد ایران شدند:

?گروهی از دریای خزر به نام هند و ایرانی وارد ایران شدند و در استراباد سکونت کردند.

ایین زرتشت حدود سده ی هشت ق م  از میان این گروه برخاست.

?گروه دوم از قفقاز وارد ایران شدند و متشکل از دو قبیله ی مهم #مادها و #پارسها

?#مادها در مرکز و شمال غرب ایران (اصفهان, همدان,  کردستان تا آذربایجان)
و
?#پارسها کمی بعدتر در جنوب و جنوب غربی ایران (کرمان, فارس و خوزستان)  مستقر شدند.

?پادشاهی #مادها در سال ۷۰۸ ق م با مرکزیت #هگمتانه (همدان) اغاز شد و یک قرن و نیم دوام یافت و دولت اشور را در ۶۰۵ ق م منقرض کرد.

?#پارسها پادشاهی #هخامنشی را در جنوب ایران بوجود اوردند که در ۵۵۰ ق م کشور ماد را تسخیر کردند و امپراتوری خود را تا سوریه و مصر و یونان بنیان گذاردند.

✅عصر #آهن در ایران حدود سده ی ۱۲ ق م پدید امد.

?در لرستان که نزدیک به مرکز شوش و متاثر از فرهنگ و هنر ایران بود تمدنی پا گرفت که درمفرغکاری و آهنکاری پیشرفت بی سابقه یافت.

✅تمدن #مانایی حدود ۸ قرن ق م در غرب دریاچه ی ارومیه شکل گرفت.

?این تمدن در #حسنلو صاحب هنری امیخته از خصوصیات محلی با عناصر #آشوری در غرب و #اورارتو در شمال شد.

?گنجینه ی حسنلو مربوط به قرن ۷ق م است.

✅در ۶۴۵ ق م دولت عیلام  توسط فرمانروای آشور,#آشور_بانیپال مغلوب و منقرض شد و زمینه برای قدرت گرفتن دولت #هخامنشی مساعد شد.

✅بقایای کاخ کورش در پاسارگاد نمایانگر معماری باشکوه و تزئینات اقتباس شده از هنر #اورارتو و #آشور و #بابل است.

✅کاخ تخت جمشید که داریوش و سپس خشایارشاه ان را برپا کردند از جهت #نقشه_کف با نظایرش در اشور و بابل تفاوت داشت.

?عنصر اصلی ان را تالار بار عامی بزرگ به نام #آپادانا تشکیل داده.و احتمالا تکامل یافته ی #خیمه با سقفی گسترده و متکی بر خوبی از ستون بوده.

✅از انجا که زرتشت چند خدایی را منسوخ کرد در هنر هخامنشی ساخت تندیس بت و پرستشگاهای مختلف از رواج افتاد.

?آتشکده ها تنها ساختمان های دینی هخامنشیان بودند.

?اثار ان ها:
?مقابر شاهی کنده کاری در #پاسارگاد و #نقش_رستم

?نقوش برجسته فروهر و فرشتگان دین زرتشت از جمله مهر(میترا)  و ناهید (آناهیتا)

?پادشاهان و ملازمان در صحنه های تشریفاتی و ایینی,  شکار و پیکار

?دیوارهای سنگی کاخ ها

?پپکره های سنگی جانورانی چون:
?شیر
?گاو
?اسب

?و موجودات افسانه ای چون نره گاو بالدار با سر ادمی

?شیر بالدار با سر عنقا یا شیر دال

?و سنگ نوشته های بیشمار به خط #میخی_پارسی

✅ نقوش نیم برجسته بر سنگ دیواره های مجموعه تخت جمشید یادآور هنر #آشور و #بابل در سده های نهم تا هفتم ق م است.

?این نقوش صفوف تشریفاتی درباریان و سربازان جاوید و خراجگزاران اقوام مختلف امپراتوری ایران است که با حالتی رسمی و اندک حرکات دست و پا,  و چهره و اندامی نیم رخ برجا خشک شده اند.

هیکل های همه قایم و همشکل و جامه ها قالبزده و صورت ها عاری از نیروی زندگی است.

✅هنرهای فرعی هخامنشی:

نقره سازی
لعابکاری
منبتکاری
ریخته گری
بافندگی پارچه و فرش

✅در بعضی اثار هخامنشی نفوذ هنر یونانی را می توان دید.

✅اسکندر مقدونی در ۳۳۱ سلسله ی هخامنشی را منقرض کرد و #سلوکوس سردار اسکندر در ایران به فرمانروایی رسید و دولت #سلوکیان و دوران #یونانی_مآبی در این کشور مستقر شد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_003 دوران نوسنگی (قسمت دوم)

در دره ی سند از هزاره ی چهارم قبل میلاد سفالگری رنگین منقوش به اشکال جانوران متداول و بعدا نیز نوعی خط #صورتنگاشت اختراع شد.

✅دیگر مناطقی که آثار تمدن #نوسنگی از ان یافت شده:

?خاور نزدیک و بین النهرین و جنوب غربی و مرکز ایران مانند:
?راس شمره
?حسونا
?تپه حلف
?ارپاچیه در عراق
?شوش و تپه سیلک نزدیک کاشان

تمدن نوسنگی در اغاز هزاره ی ششم قبل میلاد از جهت انواع سفالگری و پیکرتراشی و شهر سازی و صنایع نساجی به اوج کمال خود رسید.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان

منبع: @k_cinema