AH_025 هنر دره سند – هند (بخش ۵)

#بخش_۵
#هنر_دره_سند(هند)

✅حدود ۴۰۰۰ ق م در شرق و غرب ایران در دره ی سند و ناحیه ی پنجاب اقوامی نیمه دوره گرد,  زندگی ده نشینی را آغاز  کردند.

✅در ۳۰۰۰ ق م
سفالینه های منقوش به تصاویر زبده نما(خلاصه و ساده شده) جانوران و خط صورتنگاشت ابتدایی دست یافتند.

✅چهار مرکز عمده تمدن هند در اغاز هزاره ی دوم ق م:

?موهنجودارو
?هاراپا
?لوتال
?چانهودارو

✅در همین هزاره ی دوم ق م فلزکاری با مس و مفرغ در بین ساکنان دره سند معمول شد و تمدنشان به پایه ی شهر نشینی پیشرفته ای اعتلا یافت.

✅ان ها از خشت پخته برای جرز و بدنه و چوب برای کف و پلکان و بام استفاده می کردند.

?خانه ها چهارگوش و محصور در دالان بود

?اقامتگاه‌های بزرگ همراه با حمام و سردخانه و مجرای فاضلاب

? #موهنجودارو و #هاراپا بر اساس نقشه ای هندسی شکل گرفته اند.

✅این اقوام به نسبت اقوام بین النهرین محافظه کارتر بودند.

✅ اثار هنری مکشوف در دره ی #سند:

?سفالینه های منقوش:
مانند سبوها و کاسه ها و ظروف به رنگ سرخ روشن و نخودی؛ نقوش ان با رنگ سیاه روی لایه ای از گل اخرای سرخ رنگ اجرا می شد.

انگاره ی #درخت_زندگی که مضمونی قدیمی در هنر #سومریان بود بر روی بدنه ی این سفالینه ها اجرا می شد.

?مهرهای مسطح چند ضلعی:

از گل صورتگری پخته (خاک رس نرم) ,بزرگترین و جالب ترین مجموعه اثار هنری دره سند هستند. روی ان ها با علامات رمزی یا صورتنگاشت کنده کاری شده.

تمثال های روی این مهرها:

۱٫رب النوع شاخدار نشسته یا همان #شیوا رب النوع جانوران (#شیوا در کنار #برهما و #ویشنو) سه خدای بزرگ هند بودند و تثلیث ربانی را بوجود می اوردند.

۲٫رب النوعی با تاج مقدس که با نشانی رمزی و نقش شاخ و برگی زینت یافته

۳٫تصویر جانورانی چون گاو نر, فیل,تمساح هندی و مار و افراد و صحنه های زورآزمایی با گاو نرم

این مهره ها برای نشان گذاری روی کالا و پیمان های تجاری استفاده می شده اند.

?پیکره های سفالین:

دو گروه بودند بخشی اسباب بازی و بخشی دیگر دارای محتوا یا مضمونی دینی

نمونه بارز ان هیکل های ادمی با سر گاو نر یا صنمکها با دماغی منقاری و بزرگ که به جای مردمک از مهره ی تسبیح در چشمشان استفاده می شد.

?مفرغکاری:
این هنر در ان سامان بسیار با اهمیت بود.
ابزار کار و همه نوع لوازم از مفرغ ساخته می شد.

ار نمونه های ان پیکر دختری در حال رقص است

هنر مفرغکاری در دوره های شکوفایی تاریخ و تمدن هند به اوج کمال خود رسید.

?پیکره های سنگی و نقش برجسته کاری:

پیکره سنگی در دره ی سند همواره به اندازه کوچک ساخته می شد.

نمونه ی ان تندیس کوچک مردی است با ریش و جامه ای منقوش به گل سه پر  از هزاره سوم ق م

نقش برجسته کاری و پیکره سازی بیش از نقاشی مورد توجه ساکنان دره ی سند بوده.

✅در ۱۵۰۰ ق م با یورش اقوام اریایی تمدن دره سند منقرض شد.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع

AH_024 ساسانیان

#ساسانیان

✅در ۲۲۴ بعد ازمیلاد #اردشیر_بابکان از فارس, #اردوان پنجم پادشاه اشکانی را مغلوب کرد و پادشاهی #ساسانی که متکی بر دین و آیین و فرهنگ ایرانی بود را بنیان گذاری کرد.

?هنر ساسانی بر اسیای مرکزی, چین و بیزانسن و حتی فرانسه اثر گذاشت.

?هنر ساسانیان نمایانگر نیروی آفرینندگی آنان است و عناصری از آن در دوره ی اسلامی شکوفا شد.

?معماری دینی ساسانی, آتشکده است که اهمیت خاصی نیافت.

?بناهای دنیوی این دوره بسیار حایز اهمیت اند.

?کاخ های ساسانی حاوی بسیاری از عناصر معماری #اشکانی از جمله:

?حیاط داخلی

?ایوان

?قوس

?طاق گهواره ای آجرچین

بوده است.

✅اثار این دوره:

?طاق بلند تالار کاخ تیسفون

?کاخ فیروزآباد (در این کاخ تالار بار عامی وجود داشت که سقف آن را گنبدی فراخ می پوشاند و بی شک باید ایران را #زادگاه اسلوب سوار کردن گنبدی گرد بر پایه یا زمینه ای چهارگوش دانست, که با بکارگیری عنصر #سکنج یا قوس بسته شده بر فاصله ی میان هر دو گوش چهارضلعی پایه اجرا می شد)

?ایوان کرخه (در نزدیکی شوش که اسلوب طاق زنی متقاطع بر قوس های ستبر در آن به کار رفته و این اسلوب پیش از آنکه در معماری رومی وار و گوتیک به کار رود در ایران ساسانی به کار رفته است.)

?طاق بستان

?سنگتراشی نقش رستم: که والرین امپراتور روم را چون اسیری در زیر پای اسب شاپور اول نشان می دهد

?در این اثار همواره شخصیت های ربانی (اهورامزدا,میترا,آناهیتا)  یا خود پادشاه بزرگتر از سایرین نقش شده اند و رعایت #قرینه_سازی اصلی پایدار بوده است.

✅در معماری ساسانی سنگ نیز همراه آجر به کار می رفت و دیوارها با #گچبری تزیین می یافت.

✅در هنر ساسانی چهره سازی فردی معمول نبود.

و در نقش برجسته ها و روی سکه ها و ظروف فلزی شخصیت پادشاهان تنها با نوع تاجشان متمایز می شد.

✅ساسانیان #فلزکاری را به اوج رساندند

✅مضامین تصویری ان ها:

تمثال اهورامزدا و فرشتگان

صحنه ی شکار پادشاهان

جانوران افسانه ای چون: شیر دال و عنقا

✅شاخص ترین عنصر هنر ساسانی #نگاره_های_قرینه_سازی شده و #نقوش_تزیینی که بر هنر دوره ی اسلامی اثر گذاشتند.

#تاریخ_هنر
#پرویز_مرزبان
منبع